Artykuł Wirtualny spacer pochodzi z serwisu Renowacja Katedry Opolskiej.

Pierwszy kościół według tradycji miał powstać w tym miejscu za czasów późniejszego polskiego króla Bolesława Chrobrego w latach 1002-1005. W 1024 roku biskup wrocławski Klemens miał temu kościołowi przekazać rzecz niezwykle cenną, przechowywaną tu do dziś: relikwie Drzewa Świętego Krzyża, przywiezione do Wrocławia przez świętego Emeryka, syna króla węgierskiego świętego Stefana.

Według innej historycznej wersji relikwie te przywiózł do Opola z wyprawy krzyżowej książę Kazimierz Opolski. Ten sam, który w 1217 roku dokonał lokacji miasta. Jedno jest pewne – relikwie te trafiły do opolskiej świątyni i są w niej przechowywane przez blisko tysiąc lat, do dzisiaj. Posiadanie relikwii znacznie podniosło rangę świątyni i opolskiego grodu. Fakt ten był dla miasta tak ważny, że miał wpływ na utworzenie herbu. Jego twórcy połączyli w nim piastowskiego orła właśnie z połową krzyża świętego.

Około 1232 roku przy opolskim kościele powstała kapituła kolegiacka, tym samym kościół stał się kościołem kolegiackim. To również sprawiło, że w połowie XIII wieku zaistniała konieczność wzniesienia większej świątyni. Rozbudowę ukończono dzięki hojności księcia Bolesława I w 1295 roku. Zbudowana została w stylu późnoromańskiej bazyliki.

Historia opolskiej katedry to również historia pełna dramatów. Żywioł ognia, który niszczył miasto nie omijał kościoła. Jednym z tragiczniejszych pożarów był ten z roku 1415, kiedy to w upalne lato, podczas burzy, w kościół uderzył piorun. Ocalało niewiele, na pewno kamienna chrzcielnica i relikwiarz z cząstką Krzyża Świętego. Inny tragiczny pożar miał miejsce w 1615 roku, także latem, kiedy silny wiatr przeniósł ogień z zamku na zabudowania miejskie i kolegiatę. Śmierć w płomieniach poniosło wtedy aż stu mieszczan. Spłonęło miasto, a płomienie były tak silne, że stopiły się nawet kościelne dzwony.

Opolscy Piastowie zawsze wspierali kolegiatę, ale z pewnością największym jej dobrodziejem był ostatni opolski Piast, książę Jan Dobry. Jego wolą było też spocząć w tej świątyni. Wolę władcy uszanowano chowając go w kolegiacie z honorami po jego śmierci w 1532 roku. Obecnie jego sarkofag znajduje się w Kaplicy Piastowskiej.

To za czasów księcia Jana Dobrego kościół został odbudowany i przebudowany na styl późnogotycki. Rozbudowano wtedy dwie boczne nawy, zrównując je w długości z prezbiterium. Do korpusu katedry dobudowano boczne kaplice ze strony północnej i południowej.

Opolską katedrę prócz pożarów dotykały też skutki wojen. W roku 1634, podczas Wojny Trzydziestoletniej, świątynię i całe miasto splądrowały wojska szwedzkie. II wojna światowa  oszczędziła kolegiatę. Od artyleryjskiego ostrzału uszkodzone zostały tylko wieże i dach.

Były też w historii świątyni przełomy związane z jej remontami. Przebudowy, które zmieniały jej kształt i oblicze. Prócz wspominanej już budowy nowego kościoła w XIII wieku, odbudowy kolegiaty po pożarach w wieku XVI, w 1724 roku miał miejsce wielki remont dachu, kiedy gont zastąpiła dachówka. W latach 1899-1900 podjęto z kolei inwestycję, w ramach której wzniesiono dwie strzeliste, neogotyckie wieże, mające po 73 metry wysokości. Zmieniono też wówczas wygląd elewacji odkrywając na powrót jej ceglaną fakturę.

Kolejną niezwykle ważną datą w historii opolskiego kościoła był czerwiec 1972 roku. Wtedy to, na mocy bulli wydanej przez papieża Pawła VI, ustanowione zostały nowe diecezje w Polsce, w tym opolska. Pierwszym opolskim biskupem został dr Franciszek Jop – człowiek niezwykłej skromności i pokory. Po śmierci pochowany został w podziemiach katedry. Gdzie? Tego dowiecie się wewnątrz. Szukajcie jego epitafium, a odnajdziecie opowieść. Zatrzymajcie się też podczas wędrówki po świątyni przy innych epitafiach i posłuchajcie, komu zostały poświęcone i co przedstawiają.

Co jeszcze warto wiedzieć o opolskiej katedrze? Choćby to, że jest to świątynia trzynawowa. Ma 60 metrów długości i 26 metrów szerokości. Gdy już wejdziecie do środka zwróćcie koniecznie uwagę na jego piękne sklepienie, ołtarz główny, prastarą kamienną chrzcielnicę – najstarszy zabytek w świątyni oraz cudowny obraz Matki Bożej Opolskiej, ukoronowany w 1983 r. przez Jana Pawła II.  Więcej o nim i jego niezwykłej historii – w opowieści, na którą natkniecie się tuż przy nim.

Godne uwagi są również spiżowe wrota świątyni. Ufundowane zostały w roku 1997, w tysięczną rocznicę śmierci św. Wojciecha oraz z okazji jubileuszu 700-lecia istnienia parafii. Widać na nich postaci biblijne i takie, które są historią kościoła, Polski i miasta. Jest wśród nich budowniczy arki Noe oraz Mojżesz. Jest święty Wojciech oraz urodzony w 1183 roku, w nieodległym od Opola Kamieniu Śląskim, święty Jacek Odrowąż. Jest też papież Jan Paweł II, dziś święty; biskup opolski Alfons Nossol; legendarny przywódca Solidarności Lech Wałęsa czy zamordowany przez komunistyczną służbę bezpieczeństwa kapelan Solidarności ks. Jerzy Popiełuszko. Jest też anioł z relikwiarzem Krzyża Świętego.

Historię opolskiej katedry można opowiadać godzinami… To nie tylko historia świątyni, ale też architektury i sztuki oraz historia ludzi, którzy ją budowali i dbali o nią. To też historia miasta, które wokół niej wyrosło i stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych w kraju.

Artykuł Katedra pw. Podwyższenia Krzyża Świętego pochodzi z serwisu Renowacja Katedry Opolskiej.

Ma on w sobie bez wątpienia cechy romańskie, ale uwagę przykuwa też jego gotycka smukłość. Dla jednych jest to portal późnoromański, zdaniem innych – wczesnogotycki. Obecnie stanowi boczne wejście, prowadzące do katedry od strony południowej. Jest też swoistą bramą czasu z dalekiej przeszłości.

Aby zobaczyć ten portal trzeba najpierw przejść przez masywne drzwi kruchty, czyli przedsionka. Na zewnątrz katedry, nad drzwiami umieszczony został  tympanon, zaprojektowany przez opolskiego artystę Adolfa Panitza, również autora głównych drzwi katedry. Tympanon przedstawia Matkę Bożą z Dzieciątkiem oraz papieża Jana Pawła II, który w roku 1983 ukoronował słynący z łask obraz Matki Bożej Opolskiej znajdujący się w katedrze. Przeoczyliście tympanon? Koniecznie cofnijcie się o kilka kroków. Naprawdę wart jest uwagi!

Kruchta południowa, czyli ów przedsionek, prowadzący przez portal do katedry, zwieńczona jest krzyżowo-kolebkowym sklepieniem opartym na dwóch owalnych filarach. Kto tędy znajdzie się wprost w opolskiej katedry.

Ale zanim zrobicie te kilka kroków, zwróćcie uwagę jeszcze na jedno: wyraźne, dość nieregularne, przebiegające wzdłuż portalu żłobienia. Zdaniem badaczy są one dziełem dawnych rycerzy, którzy czasem, w ramach zalecanej im przez duchownych pokuty, musieli wyrzekać się na jakiś czas fechtunku. Na znak owej pokuty tępili podobno swoje miecze o piaskowy portal, żłobiąc w nim owe linie. To był symbol tego, że są bezbronni i nie odważą się nikogo zaatakować, wypełniając wolę Bożą.

Popatrzcie też Państwo na usytuowanie portalu. Znawcy podpowiadają, że nie jest on orientowany - czyli skierowany na wschód, tylko na północ.

Kościół orientowany to świątynia, której prezbiterium zawsze skierowane jest na wschód, czyli w stronę, z której zgodnie z wierzeniami ma nadejść Jezus Chrystus podczas drugiego przyjścia na świat. To jeden z tych znaków, które każą przypuszczać, że postawiony tu pierwotnie, za Bolesława Chrobrego kościół, mógł być zupełnie inaczej ustawiony, niż dzisiejsza katedra.

By to potwierdzić trzeba byłoby jednak zbadać fundamenty i ściany świątyni. A to przedsięwzięcie zbyt kosztowne, aby można je było zrealizować. Z dużą dozą prawdopodobieństwa można jednak stwierdzić, że wczesnogotycki portal, przed którym się znajdujemy, jest wprowadzeniem w staroromańską świątynię, potem rozbudowaną o gotycką przestrzeń znaną nam dzisiaj. Przestrzeń pełną miejsc niezwykłych, pięknych, układających się w niepowtarzalną opowieść o dziejach kościoła i miasta Opola.

Artykuł Wczesnogotycki kamienny portal pochodzi z serwisu Renowacja Katedry Opolskiej.

Spójrzcie poniżej. Znajduje się ono tuż przy obecnej posadzce świątyni. To nieduża nisza o łukowatym kształcie, dość głęboka, z niewielkim odpływem wewnątrz. Natrafiono na nią niedawno, podczas remontu katedry. Znajdowała się pod grubą warstwą tynku, którą przykryta była boczna ściana lewej nawy katedry.

Obok sacrarium odkryto też kolejną zamurowaną niszę – pobieloną, niespecjalnie głęboką, ale sporej wysokości. Być może stała tu kiedyś figura postaci biblijnej czy którejś ze świętych postaci kościoła. Gdy się tej niszy przyjrzeć wnikliwie, to na wysokości wzroku dorosłego człowieka widać wyrytą datę – 1871 rok. W niszy znaleziono też zawieszoną na starym gwoździu wizytówkę zakładu budowlanego z Berlina. Zapewne tego, który zamurował to miejsce półtora wieku temu.

Wracając do sacrarium – w dawnych kościołach były one miejscem specjalnym, do którego trafiały zużyte podczas obrzędów liturgicznych resztki na przykład święconej wody.

Wysypywano do nich też popiół ze spalonej waty, którą dokonywano namaszczeń albo wylewano wodę, w której była prana tak zwana bielizna kielichowa, czyli zdobne fragmenty materiałów, używanych przez duchowieństwo w trakcie liturgii. Wszystko po to, by w godny sposób pozbywać się resztek tego, co pozostawało po świętym obrządku, nie uchybiając temu, co służyło do czczenia Najwyższego.

Sacraria najczęściej umiejscowione były w pobliżu ołtarza. To, odnalezione w opolskiej katedrze, może więc być kolejnym sygnałem wskazującym na fakt, że pierwotny kościół był umiejscowiony właśnie w tym miejscu.

Jeśli tylko uniesiecie wzrok i uważniej przyjrzycie się wysokiej ścianie, na której dole znajduje się sacrarium, zauważycie, że jest na niej wiele śladów przebudowy - dawnych łuków, różnych układów cegieł, fug czy delikatnych wklęsłości muru. Są jak blizny na ludzkim ciele, co jakiś czas operowanym i szytym na nowo. Śledząc ich zarys można puścić wodze fantazji i wyobrazić sobie, jak dawna opolska świątynia mogła wyglądać za pierwszych Piastów i w wiekach kolejnych…

Artykuł Sacrarium pochodzi z serwisu Renowacja Katedry Opolskiej.

Przykładów i opowieści o skromnym i prostym życiu pierwszego biskupa diecezji opolskiej, księdza biskupa Franciszka Jopa, jest wiele. Część z nich przytoczył podczas kazania wygłoszonego w czasie uroczystości pogrzebowych biskupa Jopa we wrześniu 1976 roku ówczesny metropolita krakowski, kardynał Karol Wojtyła – późniejszy papież Jan Paweł II. W pogrzebie tym uczestniczył również prymas Polski, Stefan Wyszyński. Doczesne szczątki ordynariusza złożono w tej krypcie, nad którą właśnie się znajdujemy. Wejście do niej umiejscowiono przed ołtarzem z obrazem Matki Bożej Opolskiej.

Biskup Jop pochodził z ziemi świętokrzyskiej. Nim trafił do Opola był m.in. biskupem pomocniczym w Sandomierzu i wikariuszem kapitulnym archidiecezji krakowskiej. Po raz pierwszy na rządcę części archidiecezji wrocławskiej z siedzibą w Opolu został powołany w 1951 roku. Nie mógł jednak objąć wtedy tej posługi, bo sprzeciwiły się temu ówczesne władze komunistyczne.

Ostatecznie dekret nominacyjny otrzymał w 1956 roku, a pierwszym ordynariuszem diecezji opolskiej po jej utworzeniu został w 1972 roku. Duchowieństwo i wierni z naszego regionu na początku podchodzili do tej nominacji z rezerwą. Podobnie czuł biskup Jop. Szybko jednak swoim postępowaniem zjednał sobie mieszkańców Śląska Opolskiego. Zawsze dbał o poszanowanie wszystkich mieszkańców opolskiej diecezji nie bacząc na ich pochodzenie, rozumiał  wielokulturowość i skomplikowaną historię tego regionu.

W czasie swojej posługi uczestniczył m.in. we wszystkich sesjach soboru watykańskiego II i koordynował w Polsce posoborowe reformy liturgiczne. Na Opolszczyźnie przyczynił się do ożywienia kultu urodzonego w podopolskim Kamieniu Śląskim świętego Jacka. Zasłynął też pracowitością i otwartością. Zawsze rozmawiał z każdym, kto takiej rozmowy potrzebował. Bez względu na porę i na to, czy był to duchowny, czy świecki. Jest bez wątpienia jedną z najbardziej zasłużonych postaci dla opolskiego kościoła.

Kryptę, w której spoczęła trumna z ciałem biskupa Franciszka Jopa, z użyciem nowoczesnych technik otwarto i dokładnie zbadano równo czterdzieści lat po jego śmierci, w 2016 roku. To jedna z czterech odkrytych dotychczas i wnikliwie przebadanych krypt, znajdujących się pod posadzką opolskiej kolegiaty. Na tym z pewnością siatka podziemnych pomieszczeń pod katedrą się nie kończy. Może ich być znacznie więcej.

Przy okazji niedawnych obchodów 800-lecia Opola i badań kolejnych krypt obecny proboszcz opolskiej katedry ks. Waldemar Klinger wpadł na pomysł stworzenia na ich bazie ścieżki edukacyjnej i udostępnienia ich zwiedzającym. Dzięki temu opolska kolegiata byłaby z pewnością jedną z nielicznych w Polsce świątyń, która pokazywałaby swoje podziemia. A to mogłoby się stać nie lada turystyczną atrakcją!

Nim jednak ścieżka taka powstanie, przypominamy postać biskupa Jopa przy poświęconym mu epitafium. Warto wspomnieć, że epitafium to wykonał znany opolski rzeźbiarz Adolf Panitz. Jest on również autorem niezwykłych, monumentalnych, spiżowych drzwi katedry. Zatrzymajcie się przy nich koniecznie i przekonajcie się, ile opowieści w sobie kryją…

Artykuł Krypta i epitafium biskupa Franciszka Jopa pochodzi z serwisu Renowacja Katedry Opolskiej.

Tuż pod przepięknym sklepieniem, w tylnej części kolegiaty, znajduje się chór. Rozbudowany w 1914 roku dziś przykuwa uwagę nie tylko miłośników dźwięku, ale też znawców architektury. Podczas tej rozbudowy znajdujące się tam podchórze zyskało bowiem piękne kryształowe zwieńczenie sufitu.

Jeszcze w 1895 roku wiernym podczas mszy i nabożeństw akompaniowały 32-głosowe organy. Te stojące tam obecnie zamówił niezapomniany proboszcz naszej kolegiaty, ksiądz Józef Kubis. W 1941 roku wykonała je firma „Rieger” z czeskiego Krnova.

Podczas ostatniego remontu organów, w 1996 roku, znów zostały one powiększone o dodatkową sekcję - trąby hiszpańskie, czyli specjalną grupę głosów, które brzmią wyjątkowo mocno. Znawcy podkreślają, że dzięki temu mają one piękne brzmienie i wydobywają ogromne bogactwo dźwięków. Można na nich grać utwory romantyczne, renesansowe, barokowe czy współczesne. Każdy, kto choć raz był podczas mszy w opolskiej katedrze wie, że wydobywają się z nich dostojne, czyste dźwięki, będące wyjątkowym dopełnieniem duchowych przeżyć.

A jeśli przeniesiecie wzrok na drugą stronę świątyni, to – prócz monumentalnego, przepięknego ołtarza głównego – możecie dostrzec misternie zdobioną ambonę. Na tej umiejscowionej po prawej stronie nawy głównej, stiukowej, znajduje się postać Sybilli trzymającej w dłoni tarczę Ducha Świętego oraz księgi Ewangelii z imionami ewangelistów. Została ona ufundowana przez wspólnotę wikariuszy, a wykonał ją w stylu klasycystycznym w 1805 roku wrocławski sztukator Hans Echtler. Kosztowała bagatela 1500 talarów.

Oglądając wnętrze kolegiaty warto zwrócić uwagę jeszcze na dwa jego elementy. Po pierwsze – na umieszczone na ścianach obydwu bocznych naw stacje drogi krzyżowej, które mają postać czternastu dużych płócien, namalowanych w 1737 roku przez pochodzącego z Opawy malarza Jana Jerzego de Kont.

Po drugie – na wykonane ciekawą techniką, dużych rozmiarów dwukolorowe obrazy na ścianach. To sgraffita. Powstały w latach 60-tych XX wieku. Ich autorem jest  krakowski artysta Stanisław Szmuc.

Sgraffito to stara technika, popularna zwłaszcza w okresie renesansu, służąca dekoracji ścian. Polega na usunięciu w określonych miejscach fragmentów wcześniej nałożonych warstw tynku w innym odcieniu, dzięki czemu powstają zaprojektowane obrazy. Te w katedrze łączą się ściśle z jej nazwą: czyli wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego. Przedstawiają odnalezienie Krzyża Jezusa Chrystusa przez św. Helenę w 326 roku w Jerozolimie i związane z tym faktem uzdrowienie chorego przez dotknięcie relikwii krzyża. Tematem sgraffitów na ścianie południowej są z kolei Ostatnia Wieczerza oraz święci i błogosławieni związani ze Śląskiem – święty Wojciech, święta Jadwiga Śląska i błogosławiona Czesława oraz błogosławiony Czesław i święty Jacek.

Ten tylko prawdziwie poczuje klimat opolskiej kolegiaty, kto stanie w takim jej miejscu, by wszystkie te omówione elementy architektury i wystroju zobaczyć niemal jednym, acz długim i panoramicznym spojrzeniem…

Artykuł Ambona, chór, sklepienie pochodzi z serwisu Renowacja Katedry Opolskiej.

Epitafia mogły mieć formę płyty zamykającej grób albo tablicy zawieszonej na ścianie kościoła, niedaleko miejsca pochówku. Wykonywane były zazwyczaj z kamienia, żeliwa czy spiżu. Dekoracja tablic zależała tylko od możliwości i pomysłowości osób je zamawiających. Bywały zarówno proste formy z herbem i inskrypcją, ale i wyszukane, bogato zdobione, przedstawiające jedną lub wiele scen biblijnych albo portret zmarłego.

W opolskiej Katedrze pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego jest aż 27 takich upamiętnień epitafijnych. Poświęcone zostały głównie duchownym, przedstawicielom znakomitych rodów szlacheckich, mieszczanom czy patrycjuszom i ich bliskim. Są bez wątpienia obrazem rzemiosła artystycznego Śląska swoich czasów i zapisaną w kamieniu historią miasta.

Jednym z piękniejszych jest epitafium z 1630 roku, wykonane z polichromowanego, złoconego piaskowca. Jego fundatorem był Jerzy Skopek, kustosz kolegiaty i kanonik opolski. Przedstawiono na nim aż cztery sceny. Na umieszczonej najniżej widać Jezusa na krzyżu i klęczącą pod krzyżem świętą Ludgardę, prekursorkę nabożeństw do Najświętszego Serca Jezusowego. Po drugiej stronie krzyża klęczy zaś sam Jerzy Skopek. Po obu stronach sceny wyryto dwa napisy. Pierwszy głosi: „Bogu najlepszemu, najchwalebniejszej Pannie Maryi i wszystkim świętym w niebie”, drugi informuje, że fundator „bez lęku i nie z zachłanności” owo epitafium postawił swoim rodzicom: senatorowi miejskiemu Baltazarowi Skopkowi oraz jego żonie Helenie, z domu Weissenberger”.

Tuż nad tą sceną znajduje się kolejna, obrazująca walkę świętego Jerzego, patrona fundatora, ze smokiem. W tle tej sceny umieszczona została tajemnicza kobieta z owcą. Największa ze scen, trzecia od dołu, ukazuje natomiast pokłon Trzech Króli oddawany w scenerii renesansowej komnaty. W rolę trzech króli wcielili się Baltazar, Jerzy i Helena Skopkowie, a towarzyszy im - z krzyżem w dłoniach - święta Helena, patronka matki Jerzego. Na samej górze pięknego epitafium umieszczono zaś scenę poświęconą Trójcy Świętej z napisem: „Przenajświętsza Trójco zmiłuj się nad nami”.

Warte uwagi jest również złożone z dwóch scen epitafium pochodzące z XVI stulecia, poświęcone Dorocie Zubrzyckiej, żonie fundatora tego dzieła – Joachima Jendriczka, patrycjusza z Opola. Wmurowane jest w ścianę nawy północnej kościoła. Jego dolna scena przedstawia narodziny Chrystusa z Maryją klęczącą u żłóbka oraz stojącym nad żłóbkiem świętym Józefem. Są w tej scenie także wół i osioł. W lewym górnym rogu sceny widać anioła obwieszczającego pastuszkowi narodziny Zbawiciela. Jest również gwiazda betlejemska. Scena górna przedstawia natomiast zmartwychwstanie Chrystusa - okrytego płaszczem, stojącego z uniesionymi ramionami. Wokół niego widać śpiących żołnierzy.

Przepiękna jest również epitafijna tablica umieszczona przy bocznym wejściu do katedry, po lewej stronie od zakrystii, ufundowana w 1608 roku przez opolskiego dziekana ks. Jerzego Jana Stephetiusa. Epitafium składa się z jednej sceny, w której Maryja, ubrana w luźną szatę, trzyma zdjętego z krzyża Chrystusa. Lewą ręką podtrzymuje jego głowę, a prawą bezwładne ciało. Nad jej głową rozchodzi się promienista aureola a pod sceną znajduje się napis: „Wspomagaj nieszczęśliwych, podnieś na duchu bojaźliwych, pociesz płaczących”.

W północnej nawie opolskiej kolegiaty znajduje się z kolei epitafium przedstawiające siedzącego na grobowej tumbie Jezusa w cierniowej koronie, który trzyma w dłoniach bicz oraz rózgi. U jego stóp leżą narzędzia związane z ukrzyżowaniem: gwoździe, młotek, obcęgi, kości do gry i dzban z wodą. Za Chrystusem widoczna jest kolumna do biczowania, na której szczycie stoi kogut. Symbolizuje on koguta, który miał zapiać trzy  razy - tyle, ile razy Piotr zaparł się Zmartwychwstałego. Pod sceną umieszczono napis, który informuje, że epitafium ufundował w 1627 roku opolski patrycjusz, Grzegorz Schraiber swojej żonie Małgorzacie.

Przechodząc w opolskiej katedrze obok umieszczonych w niej epitafiów może być ciekawą wędrówką prze wieki. Kunsztownie zdobione - herbami czy motywami roślinnymi – tablice świadczyły o znaczeniu osoby zmarłej i całego rodu. Miały też zapewnić pamięć u potomnych i wyrażają prośbę o modlitwę za zmarłych. I choćby z tego powodu nie powinno się obok nich przechodzić obojętnie…

Artykuł Epitafia pochodzi z serwisu Renowacja Katedry Opolskiej.

A przykładów na to jest wiele. Pochodzący z Piekar obraz za cudowny uznany został w XVII wieku, gdy na ratunek czeskiej Pradze sprowadził go tam, do jezuickiego kolegium św. Klemensa, cesarz Leopold I. W mieście nad Wełtawą ludność dziesiątkowała wtedy zaraza. W przekazach odnotowano, że gdy sprowadzono tam obraz Matki Bożej, wtedy jeszcze Piekarskiej, wielu modlących się przed nim odzyskiwało zdrowie.

15 marca 1680 roku obraz przeniesiono ulicami Pragi w uroczystej, błagalnej procesji do katedry św. Wita i… w krótkim czasie zaraza ustała. Praski biskup Jan Fryderyk określił go wówczas „cudownym”. Obdarowana licznymi wotami Matka Boża wróciła do Piekar, a jej kult stał się powszechny. 8 sierpnia 1681 roku to Opolanie wyruszyli z dziękczynną pielgrzymką, by Matce Bożej podziękować za to, że ustała zaraza z lat 1679-1680. Zgodnie z zaleceniami ówczesnej Rady Miasta uczestniczyli w tej pielgrzymce przedstawiciele każdej rodziny z Opola.

W 1739 roku, w czasie wielkiego pożaru naszego miasta, obraz Matki Bożej niesiony był z kolei ulicami Opola. Według przekazów gdy procesja kierowała się już do kościoła, nad Opolem przeszła ulewa, która ugasiła niszczycielski ogień. Rok później w ten sam sposób Matka Boża wsparła mieszkańców naszego grodu powodując ustąpienie powodzi. Wszystko to sprawiło, że do opolskiej Pani pielgrzymowali wierni nie tylko ze Śląska, ale i Czech. Liczbę pielgrzymek liczono w dziesiątkach rocznie. Któregoś roku było ich nawet 113!

Po raz pierwszy do Opola Jezuici sprowadzili cudowny obraz w roku 1683 w obawie przed zbliżającą się wówczas nawałą turecką. Wierni w Piekarach, mimo sprzeciwów, musieli zadowolić się kopią obrazu. To przed nią 20 sierpnia 1683 roku modlił się jadący na legendarną odsiecz do Wiednia król Polski Jan III Sobieski. W podzięce za odniesione tam nad Turkami zwycięstwo, jako wotum, król podarował potem Matce Bożej srebrną sukienkę. W 1697 roku przed cudownym obrazem modlił się, w drodze na koronację, przyszły polski król August II Sas. Potem Matka Boża Piekarska trafiła do Opola w 1702, w obawie przed potopem szwedzkim i już w Opolu pozostała.

Wiadomo na pewno, że pochodzący z Piekar wizerunek Matki Jezusowej, namalowany został na trzech zespolonych, lipowych deskach. Wykonany temperą powstał w anonimowym warsztacie malarskim między 1480, a 1500 rokiem. Gdzie – tego nie wiadomo. Wskazuje się Czechy, przez wzgląd na podobieństwo do innych obrazów wykonanych na czeskiej ziemi w tym czasie. Namalowana na nim w ikonicznej pozie Maryja na lewym ramieniu trzyma Dzieciątko Jezus, a w prawej, wyciągniętej ku Chrystusowi dłoni jabłko. Dzieciątko zaś prawą ręką wskazuje na swoją Matkę, a lewą ma opartą o Ewangeliarz.

W kronice ojców jezuitów z XVIII wieku przeczytać można: „zda się jakoby ta Matka przedziwna oczyma Swymi na każdego patrzy, a choćby i tysiące było przytomnych, każdy z nich sądzi, że Matka Jezusa na niego samego Swym macierzyńskim okiem spogląda”.

Przez długi czas cudowny obraz eksponowany był w kilku miejscach. Po kasacie zakonu jezuitów w 1810 roku umieszczono go w opolskim kościele „na Górce”, znajdującym się niedaleko stąd. W 1813, w czasach wojen napoleońskich, przeniesiono do kościoła Świętego Krzyża i umieszczono w bocznej kaplicy połudnniowej.

Dziś wizerunek Matki Bożej Opolskiej umieszczony jest w pięknym, barokowym ołtarzu, datowanym na 1713 rok. Ołtarz ten w 1927 roku kupił w Jeleniej Górze ówczesny proboszcz katedralnej parafii, ks. Józef Kubis. Ten sam, który w obawie przed wojenna zawieruchą zlecił w 1943 r. wykonanie wiernej kopii opolskiej Pani profesorowi Feyowi z Berlina. Kopię tę następnie zawieszono w katedrze, a oryginał schowano w podopolskim Prószkowie. Na swoje miejsce wrócił po wojnie.

Jednym z najważniejszych dni w historii obrazu, ale też opolskiej Katedry i całej diecezji, był 21 czerwca 1983 roku. Wtedy to ojciec święty Jan Paweł II, podczas swojej drugiej pielgrzymki do ojczyzny nawiedził również Górę Świętej Anny. Tam też dokonał aktu koronacji papieskimi koronami wizerunku Matki Bożej Opolskiej.

Warto dodać, że na przestrzeni wieków wielkie osobowości obdarowały opolską Panią innymi cennymi przedmiotami. Papież Jan XXIII podarował jej złoty medal, a papież Paweł VI - kielich mszalny i złoty różaniec z pereł. Świadczy to bez wątpienia o kulcie, jakim obraz jest wciąż otoczony.

Artykuł Kaplica Matki Bożej Opolskiej pochodzi z serwisu Renowacja Katedry Opolskiej.

Jest niemym świadkiem historii, który przez wieki służył do przyjmowania do kościoła katolickiego kolejnych pokoleń mieszkańców miasta i nie tylko. Warto bowiem zauważyć, że jeszcze w pierwszej połowie XX wieku opolska kolegiata była kościołem parafialnym nie tylko dla Opola, ale też kilkunastu okolicznych miejscowości.

Na kamiennej czaszy chrzcielnicy widać dwa herby – herb księstwa opolsko-raciborskiego oraz herb Opola. Jest to bez wątpienia najstarszy wizerunek herbu miasta. Znajduje się na nim pół piastowskiego orła, odwołującego się do opolskich władców grodu oraz pół krzyża, nawiązującego do relikwii Krzyża Świętego, z których słynie opolska kolegiata. Poniżej zaś umieszczony został gmerk kamieniarza, czyli jego osobisty znak. Jest ona dowodem ofiarności ostatniego z opolskich Piastów księcia Jana Dobrego.

Zabytkowa chrzcielnica jeszcze do niedawna stała niedaleko wejścia do opolskiej katedry, w Kaplicy świętego Jana Nepomucena. W trakcie remontu tej kaplicy kamienny zabytek przeniesiono w pobliże ołtarza głównego, do północnej nawy. Stoi dziś przed ołtarzem Trójcy Świętej. Tu znów służy kolejnym pokoleniom, które w tym miejscu - poprzez łaskę chrztu Świętego są włączani w chrześcijańską wspólnotę Kościoła.

Warto jednak dodać, że niewiele brakowało, by tej historycznej perełki w Opolu zabrakło….

W 1850 roku, w związku ze złym stanem chrzcielnicy, postanowiono ją ze świątyni usunąć. Jej miejsce zajęła nowa, neogotycka marmurowa, pochodząca z 1849 roku. Starą umieszczono w ogrodzie plebanii.

Przeleżała tam długie dziesięciolecia. Odnaleziono ją przypadkowo dopiero w 1963 roku, podczas prac porządkowych prowadzanych w czasie remontu katedry wykonywanego przed obchodami Millenium Chrztu Polski.

Chrzcielnica po gruntownej renowacji wróciła w 1966 roku do katedralnej świątyni. Ustawiono ją początkowo w przyziemiu wieży północnej. W 2009 roku poddano ją kolejnej restauracji, przywracając jej pierwotne piękno. Dziś cieszy oczy nie tylko wiernych, ale i licznie przybywających turystów oraz… historyków.

Artykuł Chrzcielnica z najstarszym herbem Opola pochodzi z serwisu Renowacja Katedry Opolskiej.

Faktem jest, że w 1393 roku Jan Nepomucen został uwięziony, był torturowany, a następnie zrzucono go z mostu Karola do Wełtawy. Legendy mówią, że jego ciało odnaleziono, bo na tafli wody pojawił się krąg z gwiazd, który jest jednym z symboli świętego. Pochowano go w kościele Świętego Krzyża w Pradze, a z czasem przeniesiono do grobowca pod katedrą na Hradczanach.

Według katolików Nepomucen ma chronić przed wzburzonymi wodami i powodzią, a z drugiej strony – przed suszą. Dlatego jego figury, zwane nepomukami, były przez wieki licznie ustawiane nad wodami, przy mostach, polach czy przy skrzyżowaniach dróg, ale również na placach publicznych i kościelnych. Barokowa figura świętego stoi m.in. na placu katedralnym, przy plebanii.

Nepomuki poznać łatwo po kilku atrybutach: przywoływanych już gwiazdach wokół głowy świętego, palcu na ustach, zamkniętej księdze czy kłódce symbolizujących milczenie albo trzymanych w dłoniach krucyfiksie czy męczeńskiej palmie. Święty jest patronem księży, flisaków, budowniczych mostów, młynarzy, a także ludzi niesłusznie osądzanych i obmawianych.

Kult Jana Nepomucena zaczął się już w XIV wieku, po śmierci króla Wacława. Nepomucen beatyfikowany został jednak dopiero w 1721 roku przez papieża Innocentego XIII, a kanonizowany 19 marca 1729 przez Benedykta XIII. Jego liturgiczne wspomnienie Kościół Katolicki obchodzi 21 maja. W Katedrze Opolskiej patronuje kaplicy spowiedzi odnowionej niedawno w ramach polsko-czeskiego projektu przez parafie katedralne diecezji opolskiej i ostrawsko-opawskiej.

Jeszcze niedawno stała tu zabytkowa chrzcielnica z najstarszym herbem Opola. Podczas prac konserwatorskich przeniesiono ją jednak do lewej nawy kościoła, a w kaplicy dokonano ciekawego odkrycia. Pod posadzką, w przyziemiu, odsłonięto ceglany oktogon, czyli ośmiokątną budowlę, z góry zabudowaną cegłami. Spójrzcie uważnie pod stopy, bo dla upamiętnienia tego odkrycia zaznaczono na niej zarys oktogonu. Mogła to być otwarta chrzcielnica, studnia albo grobowiec - tego z całą pewnością być może nie dowiemy się nigdy… Badania w trakcie remontu zarzucono z konserwatorskiej troski o miejsce.

Ale to nie koniec! Podczas renowacji odkryto tu także pochodzącą prawdopodobnie z pierwszej połowy XIII wieku cegłę palcówkę o wątku romańskim, czyli takim, w którym dwie długie cegły przeplatano jedną krótką. Pochodzące z późniejszego okresu dziejów zwieńczenia nieco niższych pierwotnie ścian i sklepienia kaplicy pozostawiono dla kontrastu pod warstwą tynku, by zaznaczyć dokąd pierwotnie sięgały romańskie ściany.

Odkrycia te mają wielką wartość historyczną, bo potwierdzają istnienie przed wiekami, w miejscu obecnej Katedry Opolskiej, romańskiej świątyni. Wciąż nie do końca rozstrzygnięte wątki pozwalają natomiast stawiać hipotezę, że najstarszy, XIII-wieczny fragment katedry mógł być częścią większego systemu obronnego miasta…

Artykuł Kaplica św. Jana Nepomucena pochodzi z serwisu Renowacja Katedry Opolskiej.