Generalnym założeniem konserwatorskim jest wykonanie konserwacji zachowawczej, w wyniku której utrzymany zostanie oryginalny wygląd estetyczny świątyni, przy zachowaniu maksymalnej ilości wartościowej substancji zabytkowej, pochodzącej z różnych okresów historycznych. Nie ulega wątpliwości, że należy zachować obecną formę znacznie przebudowanych kaplic, krucht, przypór i znacznych fragmentów murów. Pierwszoplanową rolę dla kościoła i jego estetycznej percepcji ma konserwacja ceglanych wątków. Należy zachować w obecnym układzie wszystkie zróżnicowania wątków i różnorodne historyczne formaty cegieł. Stąd usuwane są wszystkie współczesne maszynowe cegły, cerowane w niewielkich ilościach w ostatnich latach na różnych płaszczyznach murów kościoła (szczególnie przyporach).
W niektórych przypadkach lub w miejscach wyjątkowo rażących uzupełnień, cegły są wymieniane.

Niezbędne, na drodze do osiągnięcia dobrego stanu technicznego i odpowiedniego wyrazu estetycznego elewacji, jest także prawidłowe odczyszczenie murów. W zabiegu tym, z dużą ostrożnością, bez naruszenia z cegieł i ich naturalnego zabezpieczenia, jakim jest powierzchnia spieku, usuwane są z wątków ceglanych i elementów kamiennych szkodliwe nawarstwienia typu atmosferycznego. Mocno osłabione, osypujące się wątki ceglane poddawane są zabiegowi impregnacji strukturalnej wzmacniającej, mającej przywrócić właściwości pierwotnej wytrzymałości cegły. Podobny zabieg impregnacji przeprowadzany jest na elementach kamiennych: gzymsach, cokołach, tablicach epitafijnych i portalach. Zabezpieczenie powierzchni murów przed wnikaniem wody wraz z agresywnymi szkodliwymi substancjami atmosferycznymi uzyskiwany jest w zabiegu całościowej hydrofobizacji preparatem krzemoorganicznym (metylopolisiloksylenem) na drodze powlekania.

Renowacja i konserwacja elewacji Katedry odbywa się zgodnie z zatwierdzonym przez Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków programem konserwatorskim autorstwa prof. dra hab. Ireneusza Płuski.

Od 2015 r. Parafia realizowała szereg projektów, będących kolejnymi etapami konserwacji i renowacji elewacji świątyni i jej epitafiów:

 1. Katedra pw. Podwyższenia Krzyża Świętego (XIII - XIV w.). Konserwacja elewacji Katedry. Prezbiterium - Etap IA

Przesuń w prawo lub lewo, aby zobaczyć efekt renowacji.

2. Renowacja i konserwacja elewacji zewnętrznych gotyckiej Katedry p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego w Opolu wraz z reliktami murów romańskich. Prezbiterium – elewacja wschodnia – Etap IB

Przesuń w prawo lub lewo, aby zobaczyć efekt renowacji.

3. Opole, Katedra pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Opolu, XIII-XIV w., Konserwacja elewacji Katedry. Prezbiterium – etap IC

Przesuń w prawo lub lewo, aby zobaczyć efekt renowacji.

4.Opole, Katedra pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Opolu, XIII-XIV w., Konserwacja elewacji Katedry. Prezbiterium – etap III

Przesuń w prawo lub lewo, aby zobaczyć efekt renowacji.

5.Opole, Katedra pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Opolu, XIII-XIV w., Konserwacja korpusu elewacji północnej Katedry etap – IVA

Przesuń w prawo lub lewo, aby zobaczyć efekt renowacji.

6. Opole, Katedra pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Opolu, XIII-XIV w., Konserwacja korpusu elewacji północnej Katedry etap – IVB

Przesuń w prawo lub lewo, aby zobaczyć efekt renowacji.

Przesuń w prawo lub lewo, aby zobaczyć efekt renowacji.

Przesuń w prawo lub lewo, aby zobaczyć efekt renowacji.

Przesuń w prawo lub lewo, aby zobaczyć efekt renowacji.

Artykuł Elewacje zewnętrzne i epitafia pochodzi z serwisu Renowacja Katedry Opolskiej.

(wyciąg tekstu z programu konserwatorskiego prof. dra hab. Ireneusza Płuski)

„Regotyzację” w odniesieniu do wnętrza świątyni opolskiej należy rozumieć jako odsłonięcie pierwotnych murów i wątków ceglanych będących często charakterystyczną cechą estetyki wnętrz katedr śląskich. Odsłonięcie cegły ścian, częściowo filarów i sklepień, polegać będzie na usunięciu cementowych, bardzo zwięzłych tynków, zasłaniających istotne walory estetyczne wnętrza budowli. Tak można postępować tylko z nawarstwieniami pozbawionymi cech stylowych i estetycznych, a będącymi głównie rezultatem utylitarnego traktowania obiektu, sprzecznego z regułami historycznej architektury. Zatem odsłonięcie gotyckich ścian i innych form stylowych gotyckich jest więc w przypadku katedry opolskiej działaniem związanym z restauracją i łączy się z reintegracją dawnych płaszczyzn architektonicznych wnętrza średniowiecznego, wydobytych spod cementowych tynków. W normalnie użytkowanym przez wiele stuleci wnętrzu, jeszcze przed potynkowaniem, duże partie wątków ceglanych uległy przekształceniu lub zniszczeniu i w naszym przypadku jedynym rozwiązaniem będzie ich częściowa wymiana na nowe, identyczne ze starymi, kształtki ceglane. Granice takiej „regotyzacji” wnętrza będą określać zasady: zachowania prawdy historycznej i autentyzmu dzieła architektonicznego, zastosowanie postępowania opartego na naukowych współczesnych podstawach konserwatorskich, zapewnienie pełnej rzetelności opartej na fachowej wiedzy technicznej i technologicznej i co najważniejsze – zapewnienie bezspornej dominacji autentycznych gotyckich wątków ceglanych.

KONCEPCJA PRAC KONSERWATORSKICH

(wyciąg tekstu z programu konserwatorskiego prof. dra hab. Ireneusza Płuski)

Koncepcję konserwatorską aranżacji wnętrza świątyni opolskiej oparto o analogię katedry wrocławskiej, kościoła św. Elżbiety, a w przypadku polichromowania imitacją ceglaną żeber sklepiennych na przykładzie kościoła św. Krzyża we Wrocławiu.

W przypadku tynkowanych żeber sklepiennych kościoła zachodzi poważna obawa, że usunięcie tynków z profili ceglanych mogłoby poważnie uszkodzić delikatne i wyjątkowo cienkie kształtki ceglane. Należy pamiętać, że dekoracyjne imitacyjne malowanie form geometrycznych na żebrach było często stosowane pod koniec XV i XVI wieku. Szczególnie na Śląsku (np. wrocławski kościół św. Krzyża) stosowane rzemieślnicze sposoby opracowania faktury kolorystyki w postaci wątku ceglanego i zestawień ceglano-tynkowych, uzupełnianych środkami malarskimi. Dlatego na żebrach należy na obecnych nawarstwieniach tynku wykonać imitację malarską cegieł. Przedstawiona propozycja opracowania estetycznego żeber sklepiennych jest uzasadniona analogią metod i technik spotykanych szczególnie na Śląsku.

Budowa tej wartości historycznej i artystycznej wymaga szczególnego potraktowania konserwatorskiego. Z jednej strony potrzeba wielkiej ostrożności w podejmowaniu decyzji dotyczących jakichkolwiek zmian w przekształceniu lub usunięciu nawet najmniejszego historycznego elementu ceglanego i zakłócenia pierwotnej technologii wykonania przy usuwaniu tynkowego opłaszczowania ścian. Ostrożności wymaga również zastosowanie nowych współczesnych technologii konserwatorskich, które mogą eksponować i zabezpieczyć autentyczne wątki ceglane w dłuższym okresie czasu. Solidność wykonania oparta na naukowych podstawach konserwatorskich i aspekt estetyki zawodowej będą naczelnymi pryncypiami całego przedsięwzięcia konserwatorskiego.

Plastyczny efekt kompozycji architektonicznej poszczególnych ścian, filarów i sklepień wnętrza kościoła był pierwotnie podkreślony czerwoną kolorową ceramiką budowlaną i białymi piaskowo-wapiennymi spoinami. Ręcznie wytwarzane cegły i kształtki ceramiczne filarów stanowiły o stylowym gotyckim charakterze wnętrza świątyni. Założone w początku XX wieku grube cementowe tynki znacznie zniweczyły pierwotną plastykę i estetykę zabytkowego wnętrza.

Generalnym założeniem konserwatorskim będzie wykonanie specjalistycznych zabiegów i czynności, w wyniku których przywrócony będzie zbliżony do pierwotnego wygląd architektoniczny ścian, filarów i sklepień wnętrza kościoła. Nie ulega wątpliwości, że należy zachować obecną formę częściowo przemurowanych otworów okiennych, pilastrów i ścian z zachowaniem dekoracji sgraffitowych na ścianie południowej i północnej naw bocznych. Najważniejszym i najtrudniejszym zadaniem konserwatorskim będzie usunięcie w znaczącym zakresie cementowych tynków ze ścian wewnętrznych naw bocznych i częściowo z profili filarów międzynawowych. Niezależnie od aspektów stylowych i estetycznych, usunięcie tynków będzie miało poważne znaczenie naukowe, pozwalające na precyzyjniejsze określenie chronologii budowy i wtórnych przekształceń wnętrza świątyni. Możliwe będzie w partii chóru muzycznego określenie zasięgu występowania ceglanych wątków wendyjskich z pierwotnej romańskiej budowli. Również możliwe będzie podkreślenie środkami konserwatorskimi ewentualnych aranżacji o znaczeniu głównie edukacyjnym i historycznym.

Konserwacja wątków ceglanych powinna mieć charakter zachowawczy. Należy przez to rozumieć, że zniszczone zabytkowe elementy ceglane powinny być zastępowane tylko w tych przypadkach, gdzie będzie to absolutnie niezbędne. Należy dążyć do stosowania w procesach konserwatorskich sprawdzonych technologii i to możliwie niewiele odbiegających od technologii stosowanych w przeszłości do wznoszenia opolskiej świątyni, ale zmodyfikowanych o zdobycze współczesnej nauki i sztuki konserwatorskiej. Głównie chodzi tu o zastosowanie do uzupełnień wątków w miarę możliwości starych cegieł rozbiórkowych lub współczesnych cegieł wzorowanych na historycznych palcówkach.

POSTĘP PRAC

• na dzień: 6 kwietnia 2018 r. - kliknij aby poznać szczegóły
• na dzień: 30 kwietnia 2018 r. - kliknij aby poznać szczegóły

ZESPÓŁ PROJEKTU

Inwestor:

Parafia Katedralna pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, pl. Katedralny 2, 45-007 Opole
e-mail: kancelaria@katedra.opole.pl | tel.: +48 77 454 25 79

Wykonawca:

Konsorcjum firm
- Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie
- Międzyuczelniany Instytut Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki – Lider Konsorcjum

Delegatura w Krakowie
- KAMEX Konserwacja Obiektów Zabytkowych

Inspektor nadzoru:

BUDO-DOM | Halina Ilnicka | Andrzej Zwierzchlejski

Koordynator projektu:

Agnieszka Węsiora | e-mail: biuroprojektow@diecezja.opole.pl

Specjalista ds. administracji i promocji:

Beata Balicka-Błagitka | e-mail: biuroprojektow@diecezja.opole.pl

Obsługa prawna:

Kancelaria radcy prawnego Monika Rajewska

Przesuń w prawo lub lewo, aby zobaczyć efekt renowacji.

Przesuń w prawo lub lewo, aby zobaczyć efekt renowacji.

Przesuń w prawo lub lewo, aby zobaczyć efekt renowacji.

Przesuń w prawo lub lewo, aby zobaczyć efekt renowacji.

Artykuł Wnętrze Katedry pochodzi z serwisu Renowacja Katedry Opolskiej.

Rozwój współpracy transgranicznej przy odnowie katedry w Ostrawie i w Opolu

Jan Nepomucen (ur. ok. 1350 w Pomuku, obecnie Nepomuk, zm. 20 marca 1393 w Pradze) – prezbiter, spowiednik Zofii Bawarskiej, męczennik i święty Kościoła katolickiego. Około 1380 przyjął święcenia kapłańskie i został kanonikiem przy katedrze św. Wita, Wacława i Wojciecha w Hradczanach. W związku z zatargiem między królem Czech Wacławem IV
a arcybiskupem, Jan Nepomucen popadł w niełaskę władcy i w 1393 został uwięziony. Następnie zrzucono go z mostu Karola do rzeki Wełtawy. Jan Nepomucen został beatyfikowany w 1721 roku przez Innocentego XIII, a kanonizowany 19 marca 1729 przez Benedykta XIII. Już wcześniej uchodził za nieformalnego patrona Czech, a jego kult rozprzestrzenił się na sąsiednie ziemie, zwłaszcza Śląsk. Jego wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 21 maja.

W ikonografii święty przedstawiany jest w stroju kapłańskim, w sutannie, rokiecie, birecie. W ręku palma męczeńska; niekiedy trzyma palec na ustach, symbol zachowanej tajemnicy. Jego atrybutami są: klucz, książka, kłódka, krzyż w ręce, zapieczętowany list, most (z którego został zrzucony), pieczęć, wieniec z pięciu gwiazd (w środku napis tacui – milczałem), woda, zamek. Jest patronem jezuitów, Pragi, spowiedników, szczerej spowiedzi. Według tradycji ludowej był świętym, który chronił pola i zasiewy przed powodzią, ale również i suszą. Dlatego figury Jana Nepomucena (nepomuki) można spotkać jeszcze dzisiaj przy drogach w sąsiedztwie mostów, rzek, ale również na placach publicznych i kościelnych oraz na skrzyżowaniach dróg.

Postać św. Jana Nepomucena łącznikiem pomiędzy parafiami katedralnymi w Opolu i Ostrawie. Wspólny kult świętego ma pograniczu śląsko-morawskim zaowocował partnerskim projektem, dzięki któremu udało się odnowić Kaplicę św. Jana Nepomucena w Katedrze Opolskiej i Katedrę pw. Boskiego Zbawiciela w Ostrawie.

Późniejsze zwieńczenia ścian i sklepienia kaplicy pozostawiono w tynku, by uwidocznić zasięg górnej krawędzi ścian romańskich oraz procesy związane z przebudową i podniesieniem sklepienia. Na ścianie zachodniej widoczny fragment gotyckiej łaty tynkowej z nasiekami.

Po zdjęciu posadzki w przyziemiu kaplicy odsłonięto ceglany oktogon. Prace badawcze ujawniły, że jego forma została wykonana w przemyślany sposób. Ujawniono, że w zasypie oktogonalnym znajdują się średniowieczne cegły palcówki pochodzące jeszcze prawdopodobnie z romańskiej lub późniejszej gotyckiej budowli.

Wykonane odkrywki i badania nie pozwoliły na jednoznaczne określenie funkcji obiektu usadowionego w posadzce. Hipotetycznie funkcję oktogonu można określić jako: otwartą chrzcielnicę, studnię czy grobowiec. Kierując się etyką konserwatorską i ostrożnością w zachowaniu historycznych reliktów na tym etapie badania zakończono. By udokumentować istniejącą „tajemniczą bryłę” na zrekonstruowanej posadzce zaznaczono zarys istniejącego pod nią oktogonu.

Przeprowadzone prace konserwatorskie odsłaniające romańskie ściany oraz odkrycie pod posadzką oktogonu potwierdzają istnienie romańskiej kaplicy w Opolskiej Katedrze o wielkiej wartości historycznej i estetycznej. Odrestaurowana kaplica dedykowana św. Janowi Nepomucenowi – męczennikowi i patronowi dobrej spowiedzi, którego kult znany jest na pograniczu czesko-polskim.

Artykuł Kaplica Nepomucena pochodzi z serwisu Renowacja Katedry Opolskiej.